3D Baskı için Ölçü Alma ve Tolerans: Parça İlk Denemede Nasıl Oturur?

3D baskıda parçanın ilk denemede oturmasının sırrı hassas tasarım değil, doğru pay bırakmaktır; hareketli geçmeler için genellikle 0.3 ile 0.5 milimetre, sıkı geçmeler için 0.1 ile 0.2 milimetre boşluk verilir. Ölçüyü birebir çizerseniz parça neredeyse hiçbir zaman oturmaz.

Nedeni basit: eriyen plastik soğurken büzülür, nozzle çıkardığı hattı belirli bir genişlikte yayar ve delikler her zaman tasarlanandan bir miktar küçük çıkar. Bunlar hata değil, sürecin doğal davranışıdır.

Ölçü nasıl alınmalı?

1. Kumpas kullanın. Cetvelle alınan ölçü bu iş için yeterli hassasiyette değildir.
2. Her ölçüyü en az üç kez alın ve ortalamasını kullanın. Tek ölçüm yanıltır.
3. Silindirik parçalarda farklı açılardan ölçün; parçalar tam yuvarlak olmayabilir.
4. Ölçtüğünüz yüzeyin temiz ve çapaksız olduğundan emin olun.
5. Ölçüleri kağıda değil, basit bir taslak çizimin üzerine yazın. Hangi ölçünün nereye ait olduğunu sonradan hatırlamak zordur.

Hangi tolerans nereye?

• Serbest hareket eden geçme: 0.4 ile 0.5 milimetre boşluk. Menteşe ve dönen parçalar için.
• Rahat takılıp çıkan geçme: 0.3 milimetre civarı. Kapaklar ve muhafazalar için.
• Sıkı geçme: 0.1 ile 0.2 milimetre. Elle bastırarak oturan, sabit kalması gereken parçalar için.
• Pres geçme: Boşluk yok veya çok az. Sökülmeyecek birleşimler için, kırılma riski taşır.

Bu değerler yazıcıdan yazıcıya değişir. Kendi cihazınız için bir kez belirlediğinizde her projede aynı sayıları kullanabilirsiniz.

Delikler neden küçük çıkar?

Dilimleyici, delik kenarını dairenin içine doğru yaklaşık nozzle genişliğinin yarısı kadar kaydırır ve soğuma sırasında malzeme merkeze doğru çekilir. Sonuç, tasarlanandan 0.2 ile 0.4 milimetre daha küçük bir delik olur.

Çözümler:

• Deliği ölçünüzün 0.2 ile 0.4 milimetre üzerinde çizin.
• Küçük deliklerde matkapla temizleme yapın; basit ve etkilidir.
• Vida delikleri için üretici tablolarına bakmak yerine kendi test parçanızla doğrulayın.
• Somun yuvalarında altıgen boşluğu köşelerden hafif genişletin.

Büzülme ve yön etkisi

• Uzun parçalarda büzülme toplam ölçüde birikir; 200 milimetrelik bir parçada fark hissedilir olabilir.
• Dikey yönde basılan yüzeyler, yatay yönde basılanlardan farklı ölçü hatası verir.
• ABS gibi malzemeler PLA malzemeden daha fazla büzülür.
• İlk katmandaki ezilme, parçanın ilk milimetresinde ölçüyü değiştirir. Kritik ölçü ilk katmana denk gelmesin.
• Yazıcı akış ayarı kalibre değilse tüm ölçüler sistematik olarak kayar.

Test parçası basmak neden zorunlu?

Büyük ve uzun süren bir parçayı doğrudan basmak, hem malzeme hem zaman kaybıdır. Yerine yalnızca kritik bölgeyi içeren küçük bir kesit basın.

1. Delik, pim veya geçme bölgesini içeren 20 milimetre boyutunda bir kesit hazırlayın.
2. Birkaç farklı toleransı aynı parça üzerinde yan yana koyun.
3. Basın ve hangisinin doğru oturduğunu elle deneyin.
4. Doğru değeri not edin ve ana modele uygulayın.
5. Bu test parçalarını atmayın; kendi tolerans kütüphaneniz olur.

Saha Notu

Fabrikada kırılan küçük plastik parçaların yerine yenisini basmak, 3D yazıcının en çok işe yaradığı kullanım oldu. İlk denemelerimde hep aynı hatayı yaptım: kırık parçayı kumpasla ölçüp birebir çizdim ve hiçbiri oturmadı.

Öğrendiğim üç şey şunlar:

• Kırık parçayı ölçmek yanıltıcı olabiliyor. Aşınmış ve deforme olmuş bir parçanın ölçüsü orijinal ölçü değil. Mümkünse takıldığı yuvayı ölçmek daha doğru sonuç veriyor.
• Test kesiti basmak zaman kazandırıyor. Kırk dakikalık bir parçayı üç kez basmak yerine beş dakikalık kesiti üç kez basıyorum. Toplam süre ve malzeme çok daha az.
• Yönü değiştirmek dayanımı değiştiriyor. Yük alan bir parçayı katmanlara dik gelecek şekilde bastığımda kolayca kırıldı. Yönü çevirdiğimde aynı parça aylarca dayandı.

Bir de kendi tolerans notumu tuttum: bu yazıcıda rahat geçme 0.35, sıkı geçme 0.15 milimetre. Bu iki sayıyı bir kez belirledikten sonra ilk denemede oturan parça oranı belirgin biçimde arttı.

Sık Sorulan Sorular

Kumpas almak şart mı?

Ölçüye dayalı parça üretecekseniz evet. Dijital bir kumpas, 3D baskıda en çok fark yaratan küçük yatırımlardan biridir.

Vida deliği ölçüsü nasıl belirlenir?

Vidanın diş çapını ölçün ve deliği kendi test sonucunuza göre biraz büyük çizin. Plastiğe doğrudan diş açtırıyorsanız delik vidanın gövde çapından küçük olmalıdır.

Parça çok sıkı çıktı, ne yapmalıyım?

Zorlamayın, kırılabilir. Zımpara veya matkapla açmak kısa vadeli çözüm; kalıcı çözüm modeldeki payı artırmaktır.

Aynı model başka yazıcıda neden farklı çıkıyor?

Nozzle genişliği, akış kalibrasyonu ve malzeme farkı ölçüyü etkiler. Tolerans değerleri cihaza özeldir.

Katman yüksekliği ölçüyü etkiler mi?

Dikey ölçülerde etkiler. Yüksekliği katman kalınlığının tam katı olacak şekilde tasarlamak daha temiz sonuç verir.

Ölçüleri modele mi, dilimleyiciye mi uygulamalıyım?

Kalıcı çözüm modeldedir. Dilimleyicideki ölçek ayarını kullanmak tüm parçayı etkiler ve başka ölçüleri bozar.

Özet

3D baskıda parçanın oturması pay bırakmakla olur: hareketli geçmelerde 0.4 ile 0.5, sıkı geçmelerde 0.1 ile 0.2 milimetre iyi bir başlangıçtır. Ölçüyü kumpasla ve birden fazla kez alın, delikleri bir miktar büyük çizin, kritik ölçüyü ilk katmana denk getirmeyin. Büyük parçayı doğrudan basmak yerine kritik bölgeyi içeren küçük test kesitleri basın ve kendi yazıcınız için tolerans değerlerinizi bir kez belirleyip not edin.