Tarayıcı Eklentileri Güvenli mi? Zararlı Eklenti Tespiti ve Temizleme

Tarayıcı eklentileri güvenli değildir diyemeyiz, ancak her eklenti kurulduğu anda tarayıcınızın içinde çalışan küçük bir programdır ve verdiğiniz izinlere göre girdiğiniz sayfaların tamamını okuyabilir, değiştirebilir. Bu yüzden asıl soru eklentinin faydalı olup olmadığı değil, hangi izinleri istediği ve o izinlere gerçekten ihtiyacı olup olmadığıdır.

İyi haber şu: birkaç dakikalık bir denetimle riskli eklentileri temizleyebilir, geri kalanları güvenle kullanabilirsiniz.

Eklentiler hangi izinleri ister ve bu ne anlama gelir?

Kurulum sırasında çıkan izin ekranı çoğu kullanıcının hızlıca geçtiği yerdir. Oysa en kritik bilgi oradadır:

• Ziyaret ettiğiniz tüm sitelerdeki verileri okuma ve değiştirme: En geniş yetkidir. Eklenti internet bankacılığı sayfanız dahil her sayfayı görebilir.
• Belirli sitelerdeki verileri okuma: Sınırlı ve makul yetkidir. Örneğin yalnızca bir alışveriş sitesinde fiyat karşılaştıran eklenti için doğrudur.
• Sekmeleri ve gezinme geçmişini okuma: Hangi siteleri ziyaret ettiğinizi görebilir.
• Panoyu okuma: Kopyaladığınız metni görebilir. Parola yöneticisi dışında çok az eklenti için gereklidir.

Basit kural: eklentinin işlevi ile istediği izin orantısız görünüyorsa kurmayın. Yalnızca ekran görüntüsü alan bir eklentinin tüm sitelerdeki verilere erişmesi gerekmez.

Zararlı eklenti nasıl anlaşılır?

Kurmadan önce şu işaretlere bakın:

• Yorum sayısı çok düşük ama kullanıcı sayısı yüksek görünüyorsa dikkat edin.
• Yorumların büyük bölümü aynı gün içinde ve benzer cümlelerle yazılmışsa şüphelenin.
• Geliştirici sayfası, gizlilik politikası ve iletişim adresi yoksa uzak durun.
• Popüler bir eklentinin adına çok benzeyen ama farklı geliştiriciye ait sürümler tuzak olabilir.
• Uzun süredir güncellenmeyen eklentiler güvenlik açığı taşıyabilir.

Kurduktan sonra ortaya çıkan belirtiler ise şunlardır: arama motorunuzun kendiliğinden değişmesi, açılış sayfasının farklılaşması, sayfalarda daha önce olmayan reklamların belirmesi, tıkladığınız bağlantıların başka adrese yönlenmesi ve tarayıcının belirgin şekilde yavaşlaması.

Sahibi değişen eklenti tehlikesi nedir?

Bu, kullanıcıların çoğunun bilmediği en sinsi risktir. Bir geliştirici, kullanıcı sayısı artmış eklentisini başka birine satabilir. Yeni sahip aynı eklentiye güncelleme yayınladığında, tarayıcı bunu otomatik olarak yükler.

Yani dün tamamen temiz olan bir eklenti, bugün reklam enjekte eden veya gezinme verinizi toplayan bir yazılıma dönüşebilir. Üstelik siz hiçbir şey yapmamış olursunuz.

Korunma yolu tek: kullanmadığınız eklentiyi silmek. Elinizde ne kadar az eklenti varsa risk yüzeyiniz o kadar dardır.

Eklentiler nasıl denetlenir ve temizlenir?

1. Tarayıcının menüsünden eklentiler veya uzantılar bölümünü açın.
2. Listedeki her eklentiye tek tek bakın. Adını hatırlamadığınız veya son bir ayda hiç kullanmadığınız her şeyi kaldırın.
3. Kalanlar için ayrıntılar bölümüne girip izinleri okuyun.
4. Site erişimini tıklandığında veya belirli sitelerde olarak kısıtlayın. Çoğu eklente bu ayarla sorunsuz çalışır.
5. Gizli sekmede çalışma iznini yalnızca gerçekten gerekiyorsa verin.
6. Tarayıcı ayarlarından arama motorunu ve açılış sayfasını kontrol edin, değiştirilmişse düzeltin.
7. Şüpheniz sürüyorsa tarayıcı ayarlarını sıfırlayın. Bu işlem yer imlerinizi silmez.

Kurumsal ortamda nasıl yönetilir?

İş bilgisayarlarında en sağlıklı yaklaşım beyaz liste mantığıdır: kullanıcı serbestçe eklenti kuramaz, yalnızca onaylanan eklentiler yüklenebilir. Bu ayar tarayıcıların yönetim politikalarıyla yapılabilir.

Yasak koymadan önce ihtiyacı anlamak gerekir. Kullanıcı bir eklentiyi eğlence olsun diye değil, genellikle bir işi hızlandırmak için kuruyor. Onaylı bir alternatif sunmadan yapılan yasak, insanları kişisel tarayıcıya yönlendiriyor.

Saha Notu

Fabrikada muhasebe biriminde bir bilgisayarda tarayıcının açılış sayfası sürekli tanımadığımız bir arama sitesine dönüyordu. Antivirüs taraması temiz sonuç verdi, çünkü sorun klasik bir virüs değildi.

Kaynak, bir yıl önce kurulan ve masum görünen bir PDF dönüştürme eklentisiydi. Eklenti kurulduğunda sorunsuz çalışıyordu; sonradan gelen bir güncellemeyle arama trafiğini yönlendirmeye başlamıştı.

Bu olaydan sonra üç uygulamaya geçtik:

• Ofis bilgisayarlarında eklenti kurulumu yönetici onayına bağlandı ve yalnızca listedeki eklentilere izin verildi.
• PDF birleştirme, ekran görüntüsü gibi ihtiyaçlar için tarayıcı eklentisi yerine masaüstü programı standart hale getirildi.
• Altı ayda bir eklenti listesi gözden geçiriliyor. Her denetimde kullanılmayan ortalama üç dört eklenti çıkıyor.

Gözlemim şu: kullanıcıların yaşadığı yavaşlama ve reklam şikayetlerinin önemli bölümünün arkasında virüs değil, unutulmuş eklentiler var.

Sık Sorulan Sorular

Resmi mağazadaki eklentiler güvenli değil mi?

Mağazalar denetim yapar ancak bu denetim mutlak koruma sağlamaz. Zararlı davranış çoğu zaman sonradan gelen güncellemeyle eklenir. Mağaza dışı kaynaklardan eklenti kurmak ise çok daha risklidir.

Kaç eklenti kurmak normaldir?

Sabit bir sayı yoktur ama pratik hedef gerçekten kullandığınız beş eklentinin altında kalmaktır. Her ek eklenti hem risk hem bellek tüketimi demektir.

Eklentiyi silmek verilerimi geri getirir mi?

Silme işlemi eklentinin erişimini keser ancak daha önce topladığı verileri geri getirmez. Şüpheli bir eklenti tespit ettiyseniz tarayıcıda kayıtlı parolaları da değiştirmeniz doğru olur.

Gizli sekmede eklentiler çalışır mı?

Varsayılan olarak çalışmaz. Kullanıcı özel olarak izin verirse çalışır. Bu izni yalnızca zorunlu durumlarda vermek daha güvenlidir.

Reklam engelleyici kullanmak güvenli mi?

Bilinen, açık kaynaklı ve geniş kullanıcı kitlesi olan bir reklam engelleyici genellikle güvenlidir. Ancak reklam engelleyici sınıfı da taklit edilen eklentilerin başında gelir, adı benzeyen kopyalara dikkat edin.

Mobil tarayıcılarda da eklenti riski var mı?

Mobilde eklenti desteği daha sınırlıdır, dolayısıyla risk de azdır. Ancak eklenti destekleyen mobil tarayıcılarda aynı izin kuralları geçerlidir.

Özet

Tarayıcı eklentileri güçlü araçlardır ama aynı güç kötüye kullanılabilir. Kurmadan önce izinleri okuyun, işlevle orantısız yetki isteyen eklentileri kurmayın, site erişimini tıklandığında çalışacak biçimde daraltın ve kullanmadığınız her eklentiyi silin. Eklentilerin sonradan el değiştirebileceğini unutmayın; en iyi koruma, listeyi kısa tutmak ve altı ayda bir gözden geçirmektir.